Zef Hemel
Adjunct directeur
Dienst Ruimtelijke Ordening
Gemeente Amsterdam

door Christa van Vlodrop

1. Achtergrond

Planoloog, gepromoveerd in de architectuurgeschiedenis. Curator van de 'Vrijstaat Amsterdam'. Afgelopen jaar in Zaragoza beloond met de Eurocities Award.

2. Vanwaar fascinatie
voor architectuur / stedenbouw?

Ik groeide op in Emmen: de gedoodverfde naoorlogse new town in Drenthe, het walhalla van het woonerf. Daar leerde ik de stedenbouwkundige pioniers Niek de Boer* en André de Jong** kennen en maakte ik kennis met de optimistische boodschap van de modernistische stedenbouw: de menselijke maat, lucht, licht en ruimte, wonen in het bos. Inmiddels heb ik daar compleet mee afgerekend.

*Niek de Boer was de stedenbouwkundige van de gemeente Emmen. Hij was aan het eind van de jaren zestig betrokken bij de ontwikkeling van woonwijken in Emmen en introduceerde het begrip woonerf.
**André de Jong was stedenbouwkundige en architect. Hij werkte samen met Niek de Boer.

3. Beste stad

Op dit moment: Istanbul. Een zinderende metropool van vijftien miljoen inwoners. Elk jaar komen er een miljoen inwoners bij. In 2030 telt de stad wellicht 25 miljoen mensen. In Istanbul leven arm en rijk naast elkaar en de metropool vormt de toegangspoort tot Europa. Economisch is Istanbul buitengewoon solide, een echte 24-uurs economie. Op drie uur vliegen van Amsterdam. Jaloersmakend.

4. Mooiste gebouw

De TV tower in Guangzhou. Ontworpen door mijn broer Mark en zijn vrouw Barbara Kuit. Met zijn 610 meter hoogte een van de spectaculairste gebouwen ter wereld. Volgepakt met casino's. Vanaf het skydeck heb je uitzicht op de Chinese miljoenenmetropool. Het gebouw werd geopend tijdens de Asian Games, een paar weken geleden, en deed denken aan de opening van de Eiffeltoren tijdens de Wereldtentoonstelling in Parijs van 1889.

5. Mooiste park of plein

Central Park. Kan een park stedelijker zijn?

6. Beste publieke inrichting / stedenbouwkundige invulling

De grachtengordel van Amsterdam. Elke dag als ik vanuit het Frederiksplein de Utrechtsestraat in fiets, overvalt het me weer: de sublieme maat en schaal van de grachtengordel, het unieke concept, de straten, de bruggen (het klimmen) en de grachten. En overal langs het water die schitterende iepen. In mei bloeien ze. Kunnen de auto's niet verdwijnen?

7. Beste innovaties 20ste eeuw en 21ste eeuw

Innovatief zonder twijfel was de uitvinding van de metro in de twintigste eeuw. Die ondergrondse trein heeft het mogelijk gemaakt dat in de centra van de grote steden ongekende mensenmassa's samenkomen zonder noemenswaardige hinder te veroorzaken. Ik heb niets met auto's en vind mensenmassa's intrigerend. In de eenentwintigste eeuw? Dat zijn de apps van augmented reality, waarbij historische objecten dan wel nog niet gebouwde ensembles in de stad op onze mobieltjes worden gevisualiseerd. Augmented reality voegt iets fundamenteel nieuws toe aan onze beleving van de stedelijke ruimte.

8. Komende baanbrekende innovatie

De elektrische fiets in een doorontwikkelde vorm, waardoor de auto en de scooter definitief uit het straatbeeld zullen verdwijnen. Afstanden tot dertig kilometer komen gemakkelijk binnen het bereik van stedelingen. Het binnenstedelijke openbaar vervoer zal er in ieder geval ernstig onder lijden en, de metro uitgezonderd, wellicht zelfs geheel verdwijnen.

9. Over de toekomst van de stad

Steden worden in de toekomst veel groter, met extreme uitschieters naar boven. Als de Nederlandse steden blijven zoals ze zijn, worden ze dwergachtig. Mondiaal gezien zijn het dan eerder dorpen dan steden, met alle gevolgen van dien. Steden van de toekomst bevinden zich in Afrika, waar echte metropoolvorming nog moet beginnen. Economisch zal Afrika daardoor een grootmacht worden.

10. Persoonlijke bijdrage aan stedenbouw

Die is bescheiden. Ik ben geen ontwerper, slechts een verhalenverteller. Ik verkeer in de hoop dat Nederlanders om zich heen kijken en metropoolvorming op een gegeven moment zullen omarmen. Nederlanders zijn van huis uit antistedelijk. Alleen Amsterdam springt eruit.

11. Guerrilla in the city?

Guerrilla is een typisch stedelijke vorm van oorlogvoering. Guerrilla heeft de toekomst. Het leukste vind ik guerrilla gardening. Laatst zag ik overal papieren kabouters in de stadstuintjes, geplant met aansporingen om beter te tuinieren. Ze waren 's nachts door buurtbewoners neergezet. Een mooiere aansporing ken ik niet.