Iwan Baan
fotograaf

door Christa van Vlodrop

1. Achtergrond

Gestudeerd aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Vorig jaar oktober als eerste de Julius Shulman Photography Award ontvangen samen met Diane Keaton die de Julius Shulman Communications Award ontving. Deze onderscheiding werd uitgereikt in de Woodbury University in Los Angeles door de Julius Shulman Foundation ter gelegenheid van de viering van het jubileum van de geboortedag van de beroemde architectuurfotograaf, 100 jaar geleden.

2. Vanwaar fascinatie
voor architectuur / stedenbouw?

Mijn interesse in fotografie heeft altijd met mensen en ruimte te maken gehad. Na de kunstacademie heb ik me vooral met documentaire fotografie bezig gehouden, werkte ik tussen Amsterdam en New York met een uitgever en was nog een beetje op zoek naar mijn eigen richting binnen de fotografie. Bij toeval ontmoette ik 6 jaar geleden Rem Koolhaas en deed een voorstel aan hem om één van zijn projecten vast te leggen. Dat gaf vanaf de eerste dag een radicale draai aan mijn werk en sindsdien probeer ik vast te leggen wat er over de hele wereld wordt gebouwd, maar nog steeds met mijn documentaire aanpak van fotografie.

3. Beste stad

Het is moeilijk kiezen… Ik woon in een koffer en vliegtuig, iedere 2-3 dagen ben ik ergens anders op de wereld. Amsterdam, New York, Tokyo, Hong Kong, Beijing, Mexico City, Los Angeles, voor mij geven al deze steden me een gevoel van ‘thuiskomen’, ook omdat ik op al deze plekken mijn mensen ken en ik er iedere paar weken wel ben.

4. Mooiste gebouw

Ook zoiets moeilijks om te kiezen als je zoveel ziet. Voor mij is het belangrijk hoe een gebouw werkt in de context en de omgeving. Rem Koolhaas’ Seattle Public Library is nog steeds één van mijn favorieten, iedere keer dat ik er kom, ontdek ik wat nieuws en kom ik met een nieuwe serie foto’s terug. Of CCTV, het gebouw voor de Chinese Staatstelevisie in Beijing, dat ik vanaf het begin van de bouw voor OMA heb gedocumenteerd tijdens de afgelopen 6 jaar. Blijft me fascineren door de schaal, hoe dit soort projecten in China gebouwd worden en de constant veranderende stad en samenleving eromheen.

5. Mooiste park of plein

Op het moment is dat voor mij de HighLine in New York die ik uitgebreid heb gedocumenteerd in de afgelopen jaren voor de architecten Diller Scofidio + Renfro. Een oude ‘elevated railway’ die dwars door New York heen loopt en is omgebouwd tot een publiek park. Vooral het nieuwe gedeelte dat 3 maanden geleden opende en tussen de New Yorkse hoogbouw loopt, geeft je een ander perspectief op de stad. Het ene moment ‘zweef’ je tussen de gebouwen en het andere moment toont het mooie vergezichten over de stad.

6. Beste publieke inrichting / stedenbouwkundige invulling

De afgelopen jaren heb ik uitgebreid de opbouw van de stad Medellin in Colombia gedocumenteerd. Wat tot 9 jaar geleden als een van de gevaarlijkste plekken op de wereld behoorde, is nu uitgegroeid tot een voorbeeld van hoe zo’n stad getransformeerd kan worden. In de sloppenwijken rond de stad die allemaal ‘no-go-area’ waren en toebehoorden aan Pablo Escobar en de drugsmaffia, heeft de toenmalige burgemeester naast een grote politiemacht om de criminaliteit uit te roeien, prijsvragen uitgeschreven voor architecten om scholen, bibliotheken, parken en publieke inrichting te ontwerpen. Nu heb je daar overal in de favela’s in en rondom de stad bijzondere architectuur van jonge architecten die de plek hebben getransformeerd van een criminele brandhaard tot een toonbeeld van hoe er met de favela’s omgegaan moet worden.

7. Beste innovaties 20ste eeuw en 21ste eeuw

Voor mij is dat het internet. Dat zorgt ervoor dat ik nu op deze manier kan werken. Ik leef in hotels en vliegtuigen, telkens ergens anders in de wereld, ben soms maar eens in de 2 maanden in Nederland waar ik nog steeds officieel ‘woon’. Voor mij is internet het gereedschap waarmee ik overal kan werken, geen vaste plek meer nodig heb.

8. Komende baanbrekende innovatie

Ik hoop dat er wat gevonden wordt voor onze energy-hungry samenleving. Ik realiseer me wel degelijk dat ik door mijn werk en interesses een grote carbon footprint heb, en hoop dat er alternatieven voor ons oliegebruik en nuclear energy gevonden worden.

9. Over de toekomst van de stad

Wat wel interessant is, is dat na de aardbeving en de tsunami in Japan, het energieverbruik in Tokyo met 30% daalde. Iedereen werd aangemoedigd om energie te besparen, spaarlampen aan te schaffen, de airco minder te gebruiken et cetera. Daardoor kon het land zonder noemenswaardige problemen voor het leven in de stad doordraaien. Een voorbeeld hoe zo’n enorme ramp ook een positief effect kan hebben op het omgaan met onze schaarse bronnen.

10. Persoonlijke bijdrage aan stedenbouw

Ik probeer vast te leggen wat er over de hele wereld aan belangrijke projecten wordt gebouwd. Ik denk dat we in een bijzondere tijd leven waarin bijna alles gebouwd kan worden wat we bedenken. Ik probeer die uitersten te laten zien, van bijzondere plekken in Afrika die een groep mensen echt kunnen helpen en impact hebben op de stad, de mensen of de omgeving, tot aan de grote design ‘icons’ in de wereld.

11. Guerrilla in the city?

Ik was 3 maanden geleden weer in Caracas, Venezuela. Een stad waar 70% van de bevolking in favela’s of sloppenwijken woont. Ik was daar een kantoorgebouw aan het fotograferen dat eind jaren tachtig gebouwd is voordat Venezuela bankroet ging. Het gebouw is 45 verdiepingen hoog, maar voordat de bouw klaar was, ging de bank failliet, en stond het daar als een betonnen geraamte zonder enige indeling of ruimtes, geen liften, geen stromend water. De toren is nu overgenomen door zo’n 3000 mensen die er hun eigen huizen in hebben gebouwd, net zoals in de favela’s. Het is nu de grootste verticale sloppenwijk, een soort van ‘occupy wall street’ in het echt. We zijn nu een boek aan het maken en aan het documenteren hoe mensen zo’n plek overnemen en zonder enige hulp of ingrepen van overheid, architecten of planners, hun eigen stad in de lucht bouwen.