Verdwijnt het verkeersbord?
Verkeersborden zijn alledaags Urban Graphic Design. We kennen er meer dan honderd. En er staan waarschijnlijk zo’n miljoen borden in ons land. Welke werken het best en kunnen we zonder? We vroegen het Gerard Tertoolen, Nederlands bekendste verkeerspsycholoog en adviseur bij XTNT: “Technisch gezien hebben we straks geen verkeersborden meer nodig.”

Beeld werkt beter

“Borden op zich zijn niets. Overheden stellen kaders, borden helpen ons om binnen die kaders te blijven. Goede verkeersborden vragen de aandacht voor wat komen gaat, geven aan of iets wel of niet mag en waar het mag. Een helder bord geeft met behulp van een pictogram één duidelijke boodschap. Als een bord veel tekst nodig heeft, is er iets niet goed. We hebben op de weg slechts enkele seconden om een bord te duiden. Beeld werkt dan beter.”

Rood negeren

“Iedereen weet dat je bij rood ‘alert’ moet zijn en dat groen ‘veilig’ betekent. Maar als je rood te vaak gebruikt, zorg je voor inflatie van de boodschap. Neem de spitsstroken: er worden rode kruizen gebruikt om aan te geven dat ze niet beschikbaar zijn. Vroeger duidden die rode kruizen altijd op een ongeluk of wegwerkzaamheden. Nu ze ook voor spitsstroken worden gebruikt, gaan mensen de boodschap vaker negeren en dat is gevaarlijk. Zorg daarom dat je ze spaarzaam gebruikt of creëer nieuwe symbolen voor spitsstroken.”

Pijltje op, pijltje neer

Eenvoudige visuele aanpassingen van borden kunnen leiden tot veiliger rijgedrag. Neem de richtingpijlen. Rijkswaterstaat deed daar een proef mee. Ze wijzen sinds enkele jaren niet langer naar beneden maar naar boven. Mensen zijn niet zo rationeel, maar reageren primair. Pijlen naar beneden wijzen naar waar je vandaan komt. Opstaande pijlen wijzen in de richting die je gaat, naar wat komt. Dat vinden we allemaal gewoon logischer.”

De weg spreekt voor zich

“We experimenteren in ons land op sommige plekken met shared spaces. In deze openbare ruimtes zijn zo weinig mogelijk verkeersborden geplaatst. Het idee is dat de automobilist dan alerter is. We kunnen natuurlijk niet helemaal zonder borden, maar er staan er nu te veel. Wat mij betreft bekijken we welke borden weg kunnen en laten we de weg meer voor zich spreken. Je zou pas met borden en aanwijzingen moeten komen als het echt niet anders kan.”

Toekomst zonder borden

“Technisch gezien hebben we straks geen borden langs en boven de weg meer nodig. Via navigatiesystemen en augmented reality zou je alle verkeersinformatie gewoon in de auto tot je beschikking kunnen hebben. Juridisch is dit echter heel lastig. Stel dat iemand beweert dat de apparatuur in zijn auto is uitgevallen? Wat ik wel snel realiteit zie worden is de dynamische snelweg. Maximale snelheden zijn dan, meer nog dan nu, afhankelijk van de omstandigheden. Harder als het kan, zachter als het moet. Via digitale borden weet je precies waar welke snelheid geldt.”