Door Emilie Vlieger

Samen tuinieren zorgt voor cohesie in de wijk

Het beheren van groen in de openbare ruimte zorgt voor sociale cohesie en verbetert de gezondheid van stedelingen. Daarvan is Rotterdammer Rini Biemans, oprichter van Creatief beheer en bedenker van ‘tuinman in de wijk’, overtuigd. “Hoe meer gezamenlijk werk, hoe meer contact tussen de mensen die meewerken en de buurtgenoten die zij ontmoeten tijdens het werk.”

Zelf-doen zit niet in onze cultuur

Rini Biemans is samen met zijn vrouw Karin Keijzer Creatief Beheer begonnen. ‘Tuinman in de wijk’ is de methode die zij hebben ontwikkeld na tien jaar praktijkervaring. Biemans is eigenlijk arts, maar hij werd kunstenaar en wilde de openbare ruimte in de stad verbeteren. Zowel als arts en als kunstenaar viel het hem op hoezeer alles voor ons bepaalt wordt in onze samenleving. “We krijgen allemaal dezelfde medicijnen voorgeschreven die kwaaltjes en ziekten bestrijden. Medicijnen die gemaakt worden door grote farmaciebedrijven. Onze openbare ruimte is afgezet met hekken en stoepen, wordt in de gaten gehouden door camera’s en is voorzien van lage struiken en open velden. Opdat iedereen veiligheid kan ervaren en zodat de ruimte efficiënt te onderhouden is. Zelf hoeven we niet na te denken, ook niet voor elkaar.” Volgens Biemans is de stad hierdoor sociaal verschraald en ongezond om in te leven. Voorgeprogrammeerde omgevingen veroorzaken eenzaamheid en eenzaamheid veroorzaakt depressies.

Kinderen halen hun ouders over

De tuinman in de wijk wil de sociale cohesie versterken door de groene ruimte die we hebben samen met bewoners en gebruikers maximaal te beheren en te onderhouden. Door samen te tuinieren ontmoeten mensen elkaar en raken zij betrokken bij elkaar en bij het groen in hun wijk. Zo werken mensen samen aan hun omgeving. Biemans: “Een tuinman moet beschikken over verbindingskracht en doorzettingsvermogen. Hij is het middelpunt van een organisatie die zich pas vormt zodra hij aan de slag gaat. De tuinman begint met tuinieren om aangesproken te worden door betrokken bewoners. Deze werken als eerste mee. Ook kinderen zijn onmisbaar bij de opstart: zij zijn nieuwsgierig, doen gelijk mee en halen hun ouders over. Zo wordt het netwerk van betrokkenen uit de buurt geleidelijk opgebouwd. De tuinman in de wijk kan het eerste jaar rekenen op enthousiaste bewoners, maar ook op vandalisme en wantrouwen. Veranderingen zijn hoopgevend voor wie enthousiast is, maar bedreigend voor wie achterdochtig is. Tuinieren is een proces van vallen en opstaan. Voor de tuinman en zijn team is dit een kwestie van acteren en reageren. Na drie jaar is er een stabiel platform en is de tuinman in de wijk een volwaardig onderdeel van de buurt en de openbare ruimte.”

Vrolijke groene ruimte

Ondanks het feit dat De tuinman in de wijk een sociaal-maatschappelijke functie heeft, draait het om tuinieren. Hier moet hij volgens Biemans niet van afwijken. Persoonlijke belangen spelen geen rol: zolang iemand mee-tuiniert is hij of zij onderdeel van de coöperatie. Het is belangrijk dat mensen zich onderdeel voelen: voor hun inzet krijgen zij sociale contacten, een vrolijke groene ruimte en een betere gezondheid terug. Met tuinieren bereikt De tuinman in de wijk zijn doel.